Paglaki sa Nazaret

Isang batang lalaki ang tumatakbong nakayapak sa maalikabok na eskinita ng nayon, hinahabol ang mga kambing, tumatawa. Tinawag siya ng kanyang ina para maghapunan. Walang sinuman sa nayon ang nag-iisip na may anumang kakaiba sa kanya.

Napakarami nang nangyari mula nang unang dalawin ni Gabriel si Maria. Isang sanggol na lumukso sa tuwa sa sinapupunan ni Elisabet. Isang mahabang daan patungong Betlehem. Isang sabsaban. Mga pastol at mga anghel. At sa templo, ang matatandang sina Simeon at Ana, na nakakilala sa bata at pumuri sa Diyos. Ngayon, sabi ni Lucas, nang magawa na nila ang lahat ng hinihingi ng kautusan ng Panginoon, bumalik sina Maria at Jose sa Galilea, sa sarili nilang bayan ng Nazaret. Pabalik sa hilaga. Pabalik sa tahanan. Pabalik sa karaniwang buhay.

Ang Nazaret ay isang maliit na nayon sa gilid ng burol sa mababang Galilea. Isang kumpol ng mga payak na bahay na bato. Isang bukal kung saan umiigib ng tubig ang mga babae. Mga punong olibo, maliliit na bukid, mga baitang-baitang na ubasan. Mga pamilyang magkakakilala na sa loob ng maraming salinlahi. Malamang na bumalik si Jose sa kanyang trabaho bilang manggagawa at manlilikha. Malamang na nag-asikaso si Maria ng bahay, gumiling ng butil, nagluto ng tinapay, at nag-alaga sa kanyang munting anak. Walang anumang engrandeng sinabi si Lucas tungkol sa mga taong ito. Wala nang mga anghel sa langit. Isang pamilya lamang, sa isang nayon, tapat na namumuhay sa harap ng Diyos.

At sa gitna ng lahat ng karaniwang buhay na iyon, sabi ni Lucas, “lumaki ang bata, at lumakas, na napupuspos ng karunungan: at sumasakanya ang biyaya ng Diyos.” Lumaki si Jesus. Totoong lumaki siya, gaya ng bawat bata. Natuto siyang lumakad at magsalita. Natuto siyang manalangin at bumigkas ng mga Kasulatan. Marahil pinanood niya si Jose habang hinuhubog ang kahoy at bato, at natutuhan niyang gamitin mismo ang mga kasangkapan. Tumangkad at lumakas siya. At lumago rin siya sa loob, puspos ng karunungan, ang uri ng karunungang nagmumula sa pagkilala at pagmamahal sa Diyos.

Pag-isipan mo iyon sandali. Ang Anak ng Diyos, ang Tagapagligtas na ipinahayag ng mga anghel, ay ginugol ang malaking bahagi ng kanyang buhay sa isang maliit na nayong hindi kilala ng sinuman, tahimik na lumalaki. Sa loob ng mga tatlumpung taon, namuhay siya ng karaniwang buhay. Gumawa siya ng mga gawaing-bahay. May mga kapitbahay siya. Alam niya kung ano ang pakiramdam ng maging bata, at tinedyer, at binata. At sa buong panahong iyon, sabi ni Lucas, sumasakanya ang biyaya ng Diyos. Nakalukob ang pagpapala ng Diyos sa bawat karaniwang araw ng karaniwang pagkabatang iyon.

Hindi kailanman binanggit ang Nazaret sa Lumang Tipan. Napakahamak nito kaya pagkalipas ng maraming taon, nang marinig ng isang lalaking nagngangalang Natanael na sa Nazaret nagmula ang Mesiyas, nagtanong siya, mangyayari bagang magmula ang anumang mabuting bagay sa Nazaret? At ang paglalarawan ni Lucas sa paglaki ni Jesus ay umaalingawngaw sa sinasabi ng Unang Samuel tungkol sa batang si Samuel, na lumaki at kinalugdan kapwa ng Panginoon at ng mga tao.

Matatagpuan mo ang paglaki ni Jesus sa Lucas kabanata dalawa, talata tatlumpu't siyam at apatnapu. Ikinuwento rin ng ebanghelyo ni Mateo ang isang paglalakbay patungong Ehipto bago nanirahan ang pamilya sa Nazaret. Pero gusto ni Lucas na makita natin ang mga tahimik na taon: isang batang lumalaking malakas at marunong, at sumasakanya ang biyaya ng Diyos. Kaya heto ang isang tanong na madadala mo. Paano mo gustong lumago ngayong taon, sa katawan, sa isip, at sa pakikipagkaibigan sa Diyos?