Người khách đến ban đêm

Giê-ru-sa-lem đang say ngủ. Đèn đã tắt. Và qua những con phố tối, một trong những giáo sư được kính trọng nhất thành phố đang bước đi, trên đường đến hỏi một vị ra-bi trẻ từ Ga-li-lê vài câu hỏi.

Ông tên là Ni-cô-đem. Ông là người Pha-ri-si, một người đã dành cả đời học hỏi luật pháp của Đức Chúa Trời, và Giăng gọi ông là một quan của dân Do Thái, một trong những người lãnh đạo dân tộc mình. Khi Ni-cô-đem lên tiếng, người ta lắng nghe. Vậy mà ông lại đến gặp Chúa Giê-xu vào ban đêm. Giăng không cho biết vì sao. Có lẽ ông dè dặt sợ bị người ta nhìn thấy. Có lẽ ông chỉ muốn có một giờ yên tĩnh, không có đám đông. Dù thế nào, ông đã đến, và ông mở đầu thật lịch sự. Thưa thầy, chúng tôi biết thầy là giáo sư từ Đức Chúa Trời đến. Vì nếu Đức Chúa Trời không ở cùng, thì không ai làm được những dấu lạ thầy đã làm.

Chúa Giê-xu bỏ qua những lời khen ấy mà đi thẳng vào vấn đề. Quả thật, quả thật, ta nói cùng ngươi, nếu một người chẳng sinh lại, thì không thể thấy được nước Đức Chúa Trời. Ni-cô-đem ngẩn người. Sinh lại ư? Người đã già thì làm sao sinh lại được? ông hỏi. Một người lớn có thể trở vào lòng mẹ mà sinh ra lần thứ hai sao? Ông đang hiểu lời Chúa Giê-xu theo nghĩa đen, và ông biết điều đó nghe thật không thể nào xảy ra. Chúa Giê-xu giải thích. Nếu một người chẳng nhờ nước và Thánh Linh mà sinh ra, thì không được vào nước Đức Chúa Trời. Hễ điều gì sinh bởi xác thịt là xác thịt. Còn hễ điều gì sinh bởi Thánh Linh là thần linh. Chớ lấy làm lạ về điều ta đã nói với ngươi, rằng các ngươi phải sinh lại.

Bên ngoài, có lẽ một làn gió nhẹ đang lướt qua những con phố. Gió muốn thổi đâu thì thổi, Chúa Giê-xu phán. Ngươi nghe tiếng gió, nhưng chẳng biết gió từ đâu đến và cũng chẳng biết gió đi đâu. Hễ ai sinh bởi Thánh Linh thì cũng như vậy. Ni-cô-đem vẫn còn bối rối. Những điều đó thể nào được? Và Chúa Giê-xu đáp, dịu dàng nhưng thẳng thắn. Ngươi là giáo sư của dân Y-sơ-ra-ên, mà không hiểu những điều đó sao? Bậc chuyên gia giờ đã trở thành người học trò.

Rồi Chúa Giê-xu nhắc lại một câu chuyện mà Ni-cô-đem biết rất rõ. Ngày xưa trong đồng vắng, khi dân Y-sơ-ra-ên bị rắn cắn, Môi-se đã treo một con rắn bằng đồng trên một cây sào, và hễ ai nhìn lên con rắn ấy thì được sống. Con người cũng phải bị treo lên như vậy, Chúa Giê-xu phán, hầu cho hễ ai tin Ngài thì được sự sống đời đời. Và rồi đến những lời mà hàng triệu người đã học thuộc lòng. Vì Đức Chúa Trời yêu thương thế gian, đến nỗi đã ban Con một của Ngài, hầu cho hễ ai tin Con ấy không bị hư mất mà được sự sống đời đời. Đức Chúa Trời đã sai Con Ngài xuống thế gian, chẳng phải để đoán xét thế gian, nhưng để thế gian nhờ Con ấy mà được cứu.

Đoạn Kinh Thánh khép lại với ánh sáng và bóng tối. Sự sáng đã đến thế gian, nhưng có những người ưa bóng tối hơn, vì họ không muốn việc mình làm bị phơi bày ra. Còn ai làm theo lẽ thật thì đến cùng sự sáng. Các học giả Kinh Thánh không đồng ý với nhau về việc những câu sau cùng này vẫn là lời Chúa Giê-xu, hay là lời Giăng suy ngẫm về điều Chúa Giê-xu đã nói. Dù thế nào, những lời ấy vẫn lơ lửng trong không khí ban đêm. Và chúng ta không hề nghe Ni-cô-đem trả lời. Nhưng Giăng chưa kể xong về ông. Về sau, Ni-cô-đem lên tiếng bênh vực Chúa Giê-xu trước mặt những người lãnh đạo khác. Và sau thập tự giá, ông lại đến, lần này giữa ban ngày, mang theo thuốc thơm để giúp chôn cất thi thể Chúa Giê-xu.

Ở đây có một cách chơi chữ mà người đọc dễ bỏ qua. Chữ Hy Lạp mà Giăng dùng cho việc sinh lại là anothen, vừa có nghĩa là lại một lần nữa, vừa có nghĩa là từ trên cao. Ni-cô-đem nghe theo nghĩa thứ nhất và hình dung một lần sinh ra bình thường thứ hai. Nhưng dường như Chúa Giê-xu muốn nói cả hai nghĩa cùng một lúc: một khởi đầu mới đến từ Đức Chúa Trời. Nhiều bản Kinh Thánh in một nghĩa trong bản văn và nghĩa kia ở phần chú thích, vì người dịch không thể giữ được cả hai.

Người khách đến ban đêm. Bạn sẽ tìm thấy câu chuyện trong sách Giăng, chương ba, câu một đến câu hai mươi mốt. Ni-cô-đem đến trong bóng tối với những câu hỏi dè dặt, và ra về với một câu trả lời lớn hơn ông tưởng. Vậy đây là một điều để bạn suy ngẫm. Nếu tối nay bạn có thể trò chuyện với Chúa Giê-xu, bạn sẽ đem đến cho Ngài câu hỏi nào?