Bên bờ sông Ba-by-lôn

Dòng sông trôi qua, rộng và chậm. Một hàng đàn cầm treo trên cành cây, khẽ đung đưa trong làn gió. Không ai gảy chúng. Những người chủ của các cây đàn đang ngồi trên bờ sông, và họ đang khóc.

Đó là khoảng năm năm trăm tám mươi sáu trước Chúa Giê-xu. Quân đội của Nê-bu-cát-nết-sa, vua Ba-by-lôn, đã phá vỡ tường thành Giê-ru-sa-lem. Thành bị đốt cháy, đền thờ của Sa-lô-môn bị phá hủy. Hàng ngàn người Giu-đa bị giải đi hơn một ngàn cây số về phía đông, đến Ba-by-lôn, nay thuộc nước I-rắc. Ba-by-lôn là một thành lớn bên sông Ơ-phơ-rát, có những con kênh chảy qua khắp các cánh đồng chung quanh. Thành giàu có và tráng lệ. Nhưng đó không phải là quê nhà. Trong số những người phu tù có các ca sĩ và nhạc công, những người từng dẫn dắt sự thờ phượng trong đền thờ. Về sau, một người trong số họ đã viết một bài ca về những ngày ấy. Chúng ta biết bài ca ấy là Thi Thiên một trăm ba mươi bảy.

Bài ca bắt đầu: Chúng tôi đang ngồi trên bờ các sông Ba-by-lôn, bèn nhớ lại Si-ôn, và khóc. Si-ôn là một tên khác của Giê-ru-sa-lem, ngọn đồi nơi đền thờ Đức Chúa Trời từng đứng. Bạn hãy hình dung. Chiều tối bên dòng nước. Những con người đã mất nhà cửa, mất thành phố, và mất nơi thờ phượng của mình. Họ nhớ đến những bậc thềm đền thờ, những đoàn người đông vui ngày lễ, những bài ca họ từng hát ở đó. Và nước mắt tuôn rơi. Chúng tôi treo đàn cầm của chúng tôi trên cây dương liễu bên sông ấy. Họ vẫn còn mang theo đàn của mình, nhưng họ không sao đành lòng gảy lên. Tiếng nhạc trong lòng họ đã tắt.

Rồi có người đi dọc theo bờ sông. Người Ba-by-lôn, chính những kẻ đã bắt họ. Và chúng muốn được mua vui. Nào, chúng nói. Dân Giu-đa các ngươi nổi tiếng về ca hát. Hãy hát cho chúng ta một bài ca của Si-ôn! Có thể đó là lời trêu chọc, cũng có thể là sự độc ác. Dù thế nào, chúng muốn những bài ca của đền thờ Đức Chúa Trời bị biến thành trò tiêu khiển cho chính những kẻ đã phá hủy đền thờ ấy. Và người hát đặt ra câu hỏi nằm ở trung tâm của Thi Thiên này: Trên đất ngoại bang, làm sao chúng tôi hát được bài ca của Đức Giê-hô-va? Làm sao chúng tôi hát những bài ca ấy ở đây, cho chúng nghe, như thể chẳng có chuyện gì xảy ra?

Rồi người hát lập một lời hứa, nói thật lớn, để mọi người đều nghe. Hỡi Giê-ru-sa-lem, nếu ta quên ngươi, nguyện tay hữu ta quên tài khéo của nó! Người gảy đàn cầm chơi đàn bằng tay phải. Nguyện tay tôi quên cách gảy đàn nếu tôi có bao giờ quên ngươi. Nếu ta không nhớ đến ngươi, nguyện lưỡi ta dính nơi vòm họng. Nguyện tôi không bao giờ còn hát được nữa nếu tôi không giữ ngươi ở hàng đầu trong lòng mình, trên cả niềm vui lớn nhất của tôi. Đây không phải là một bài ca buông xuôi. Đây là một bài ca bám giữ. Ba-by-lôn có thể lấy đi nhà cửa của họ. Nhưng không thể lấy đi ký ức của họ về Đức Chúa Trời và những lời hứa của Ngài. Và hãy nhớ câu chuyện này kết thúc thế nào. Khoảng bảy mươi năm sau khi những người phu tù đầu tiên bị bắt đi, Đức Chúa Trời đã thật sự đem dân Ngài trở về quê hương, và họ lại cất tiếng hát ở Giê-ru-sa-lem.

Các nhạc công của Giê-ru-sa-lem thật sự nổi tiếng. Hơn một trăm năm trước cuộc lưu đày, vua San-chê-ríp của A-si-ri đã vây hãm Giu-đa. Chính bản ghi chép của ông về chiến dịch ấy, khắc trên một khối lăng trụ bằng đất sét nay được lưu giữ tại Bảo tàng Anh, liệt kê những cống vật mà vua Ê-xê-chia đã gửi cho ông: vàng, bạc, ngà voi, cùng các nhạc công nam và nữ. Những đế quốc hùng mạnh muốn có các ca sĩ của Giê-ru-sa-lem. Chẳng lạ gì người Ba-by-lôn lại đòi một bài hát.

Bạn sẽ tìm thấy bài ca này trong Thi Thiên một trăm ba mươi bảy, câu một đến câu sáu. Những người lưu đày không thể hát, nhưng nhất quyết không quên. Vậy đây là một câu hỏi để bạn mang theo. Khi bạn ở một nơi mà mình cảm thấy xa cách Đức Chúa Trời, bạn có thể làm sao để cứ nhớ đến Ngài?