Yona Chini ya Mmea

Mji mkubwa umeokolewa sasa hivi. Maelfu ya watu walio hai walitarajia kufa. Mahali fulani, hakika watu wanasherehekea. Lakini juu ya mlima nje ya kuta, mtu mmoja ameketi peke yake katika joto. Naye amekasirika. Amekasirika kweli kweli.

Huenda unaijua sehemu ya kwanza ya habari ya Yona. Mungu alimwambia nabii Yona aende Ninawi, mji mkuu wa Ashuru, adui mwenye nguvu na mkatili wa Israeli, akawaonye. Yona alikimbia upande mwingine, akapanda merikebu. Kukawa na dhoruba, naye akatupwa baharini, na kumezwa na samaki mkubwa. Baada ya siku tatu samaki alimtapika katika nchi kavu, na Mungu akampa nafasi ya pili. Safari hii Yona alikwenda. Aliingia Ninawi na kutangaza: siku arobaini, na Ninawi utaangamizwa. Na kwa mshangao wa kila mtu, mji wote ulimwamini Mungu. Tangu mfalme mpaka mdogo kabisa, walifunga, wakavaa magunia na kuiacha jeuri yao. Naye Mungu akaona, akawahurumia, wala hakuwaangamiza. Hapo ndipo sura ya nne inapoanza.

Lakini jambo hilo lilimchukiza Yona sana, naye akakasirika mno. Na sasa Yona hatimaye anakiri kwa nini alikimbia hapo mwanzo. Anaomba, lakini ni zaidi kama malalamiko. Bwana, je, hili si jambo lile lile nililolisema nilipokuwa nyumbani? Ndiyo sababu nilikimbilia Tarshishi. Nilijua ya kuwa wewe ni Mungu mwenye neema na huruma, si mwepesi wa hasira, mwingi wa fadhili. Nilijua utawasamehe! Yona amekasirika kwa sababu Mungu ni mwema mno, kwa watu wasiofaa. Amekasirika kiasi kwamba anasema, Basi sasa, Bwana, nakuomba, uniondolee uhai wangu, kwa maana ni afadhali nife kuliko kuishi. Na Mungu anajibu kwa swali moja la upole. Je, ni haki wewe kukasirika hivi? Yona hajibu.

Badala yake anatoka mjini kwa hasira, mpaka upande wa mashariki, na kujijengea kibanda kidogo. Anaketi katika kivuli chake, akingoja kuona yatakayoupata Ninawi. Labda Mungu bado ataungamiza. Kisha Mungu anafanya jambo la wema. Anaufanya mmea wenye majani mengi uchipuke juu ya Yona, ukimpa kivuli juu ya kichwa chake, ili kumpunguzia taabu yake. Na Yona, kwa mara ya kwanza katika sura hii yote, anafurahi. Anafurahi sana, Biblia inasema, kwa sababu ya mmea ule. Lakini alfajiri ya siku iliyofuata Mungu anamtuma funza. Anautafuna mmea, nao unanyauka. Kisha, jua linapochomoza, Mungu analeta upepo wa mashariki wenye joto kali kutoka jangwani. Jua linampiga Yona kichwani mpaka anazimia, na kwa mara nyingine anatamani afe. Ni afadhali nife kuliko kuishi, anasema.

Na Mungu anauliza tena. Je, ni haki wewe kukasirika kwa sababu ya mmea huu? Na Yona anajibu kwa ukali: Ndiyo. Nimekasirika hata kufa. Kisha Mungu anasema maneno ya mwisho ya kitabu. Wewe uliuhurumia mmea huu. Hukuupanda, wala hukuumwagilia maji, wala hukuufanya ukue. Ulichipuka usiku mmoja na kufa usiku mmoja. “Na mimi, je! nisiuhurumie Ninawi, mji ule mkubwa, ambao ndani yake wamo watu zaidi ya mia na ishirini elfu, wasioweza kupambanua mkono wao wa kuume na mkono wao wa kushoto; pamoja na ng'ombe wengi?” Watu mia moja na ishirini elfu wasiojua kutofautisha jema na baya, pamoja na wanyama wao wote pia. Ikiwa wewe unauonea huruma mmea, je, mimi nisiwajali wao? Na hapo kitabu kinaishia, swali la Mungu likining'inia hewani. Hatusikii kamwe jibu la Yona. Labda kwa sababu swali lile ni kwa ajili yetu pia.

Hakuna anayejua hasa mmea huo ulikuwa wa aina gani. Neno la Kiebrania, kikayon, huenda linamaanisha mbarika, mmea unaokua upesi na wenye majani mapana yenye kivuli. Watafsiri wamebishana juu yake kwa karne nyingi. Karibu mwaka wa mia nne, Augustino alimwandikia barua Jerome, aliyekuwa amelitafsiri kuwa mtambaa badala ya buyu lililozoeleka. Augustino aliripoti kwamba katika mji mmoja wa Afrika Kaskazini, neno hilo jipya lilisababisha ghasia kanisani.

Utaipata habari hii katika kitabu cha Yona, sura ya nne. Nabii aliyekasirika kwa sababu Mungu alikuwa na rehema, na Mungu aliyemwuliza kwa uvumilivu kwa nini. Basi hili hapa ni swali la kwenda nalo. Je, kuna mtu ambaye unaona vigumu kutaka Mungu amtendee wema? Mungu angekuambia nini kuhusu mtu huyo?