Si Jonas sa Lilim ng Halaman

Kaliligtas lamang ng isang malaking lungsod. Libu-libong tao ang buhay na inakalang mamamatay. Sa kung saan, tiyak na may nagdiriwang. Pero sa isang gilid ng burol sa labas ng mga pader, nag-iisang nakaupo ang isang lalaki sa init. At galit siya. Galit na galit.

Baka alam mo na ang unang bahagi ng kuwento ni Jonas. Sinabihan ng Diyos ang propetang si Jonas na pumunta sa Ninive, ang kabisera ng Asiria, isang makapangyarihan at malupit na kaaway ng Israel, at balaan sila. Tumakbo si Jonas sa kabilang direksiyon, sumakay sa isang barko. Nagkaroon ng bagyo, inihagis siya sa dagat, at nilamon siya ng isang malaking isda. Pagkaraan ng tatlong araw ay iniluwa siya ng isda sa tuyong lupa, at binigyan siya ng Diyos ng ikalawang pagkakataon. Sa pagkakataong ito ay pumunta si Jonas. Lumakad siya papasok sa Ninive at nagpahayag: apatnapung araw pa, at gugunawin ang Ninive. At ikinamangha ng lahat, naniwala sa Diyos ang buong lungsod. Mula sa hari pababa, nag-ayuno sila, nagsuot ng magaspang na damit at tinalikuran ang kanilang karahasan. At nakita iyon ng Diyos, at naawa, at hindi sila winasak. Diyan nagsisimula ang ikaapat na kabanata.

Pero lubhang ikinasama ito ng loob ni Jonas, at galit na galit siya. At ngayon ay inamin na rin ni Jonas sa wakas kung bakit siya tumakas noong una. Nanalangin siya, at mas mukha itong reklamo. Panginoon, hindi ba ito mismo ang sinabi ko noong nasa bayan pa ako? Iyan ang dahilan kung bakit ako tumakas patungong Tarsis. Alam kong ikaw ay Diyos na mapagbiyaya at maawain, banayad sa pagkagalit, at sagana sa kagandahang-loob. Alam kong patatawarin mo sila! Nagagalit si Jonas dahil masyadong mabait ang Diyos, sa mga maling tao. Sa tindi ng kanyang sama ng loob ay sinabi niya, Kaya ngayon, Panginoon, kunin mo ang aking buhay, sapagkat mabuti pa sa akin ang mamatay kaysa mabuhay. At sumagot ang Diyos ng isang tahimik na tanong. Mabuti bang ikaw ay magalit? Tama bang magalit ka nang ganito? Hindi sumagot si Jonas.

Sa halip ay padabog siyang lumabas ng lungsod, sa gawing silangan, at gumawa ng isang maliit na silungan para sa sarili. Naupo siya sa lilim nito, naghihintay kung ano ang mangyayari sa Ninive. Baka wasakin pa rin ito ng Diyos. Pagkatapos ay may ginawang kabaitan ang Diyos. Nagpatubo siya ng isang malagong halaman sa ibabaw ni Jonas, upang malilim ang kanyang ulo, at maibsan ang kanyang hirap. At si Jonas, sa unang pagkakataon sa buong kabanatang ito, ay natuwa. Tuwang-tuwa, sabi ng Biblia, dahil sa halaman. Pero kinabukasan ng madaling-araw, nagpadala ang Diyos ng isang uod. Kinagat nito ang halaman, at nalanta ang halaman. Pagkatapos, pagsikat ng araw, nagpadala ang Diyos ng isang nakapapasong hanging silangan mula sa disyerto. Tinamaan ng araw ang ulo ni Jonas hanggang sa manlupaypay siya, at muli niyang hiniling na mamatay na sana siya. Mabuti pa sa akin ang mamatay kaysa mabuhay, sabi niya.

At muling nagtanong ang Diyos. Mabuti bang ikaw ay magalit dahil sa halaman? Tama bang magalit ka dahil sa halaman? At pabalang na sumagot si Jonas: Oo. Galit ako hanggang sa kamatayan. Pagkatapos ay sinabi ng Diyos ang mga huling salita ng aklat. Nanghinayang ka sa halamang ito. Hindi mo ito itinanim, ni dinilig, ni pinalaki. Sumibol ito sa loob ng isang gabi at namatay sa loob ng isang gabi. At hindi ba ako manghihinayang sa Ninive, sa malaking lungsod na iyon, na may mahigit isandaan at dalawampung libong tao na hindi makakilala ng kanilang kanang kamay sa kanilang kaliwang kamay, at marami ring hayop? Isandaan at dalawampung libong taong hindi nakaaalam ng tama sa mali, at lahat pa ng kanilang mga hayop. Kung naaawa ka sa isang halaman, hindi ba ako dapat magmalasakit sa kanila? At doon nagtatapos ang aklat, nakabitin sa hangin ang tanong ng Diyos. Hindi natin kailanman narinig ang sagot ni Jonas. Baka dahil para sa atin din ang tanong.

Walang nakaaalam kung anong halaman talaga ito. Ang salitang Hebreo, qiqayon, ay maaaring tumukoy sa tangan-tangan, na mabilis tumubo at may malalapad at malilim na dahon. Ilang siglo nang pinagtatalunan ito ng mga tagasalin. Mga taong apat na raan, sumulat si Agustin ng isang liham kay Jeronimo, na isinalin ito bilang yedra sa halip na ang nakasanayang upo. Iniulat ni Agustin na sa isang bayan sa Hilagang Aprika, nagdulot ng kaguluhan sa simbahan ang bagong salita.

Matatagpuan mo ang kuwentong ito sa Jonas, kabanata apat. Isang propetang nagalit dahil maawain ang Diyos, at isang Diyos na matiyagang nagtanong sa kanya kung bakit. Kaya heto ang isang tanong na dadalhin mo. May tao bang mahirap para sa iyo na hilinging pakitaan ng kabaitan ng Diyos? Ano kaya ang sasabihin ng Diyos sa iyo tungkol sa kanila?