Giô-na dưới bóng dây

Một thành lớn vừa được cứu. Hàng ngàn người còn sống, dù đã tưởng mình phải chết. Ở đâu đó, hẳn người ta đang ăn mừng. Nhưng trên một sườn đồi ngoài tường thành, có một người ngồi một mình giữa cái nóng. Và ông đang giận. Giận lắm, giận vô cùng.

Có thể bạn đã biết phần đầu câu chuyện của Giô-na. Đức Chúa Trời bảo tiên tri Giô-na đi đến Ni-ni-ve, kinh đô của A-si-ri, một kẻ thù hùng mạnh và tàn ác của Y-sơ-ra-ên, để cảnh cáo dân thành ấy. Giô-na chạy theo hướng ngược lại, xuống một chiếc tàu. Một cơn bão nổi lên, ông bị ném xuống biển, và bị một con cá lớn nuốt. Sau ba ngày, con cá mửa ông lên đất khô, và Đức Chúa Trời cho ông một cơ hội thứ hai. Lần này Giô-na đi. Ông bước vào Ni-ni-ve và rao rằng, còn bốn mươi ngày nữa, Ni-ni-ve sẽ bị phá đổ. Và trước sự kinh ngạc của mọi người, cả thành đã tin Đức Chúa Trời. Từ vua cho đến dân, họ kiêng ăn, mặc bao gai, và từ bỏ sự hung bạo của mình. Đức Chúa Trời thấy vậy thì thương xót, và không hủy diệt họ. Chương bốn bắt đầu từ chỗ đó.

Nhưng điều ấy làm Giô-na rất không bằng lòng, và ông nổi giận. Và giờ đây Giô-na mới chịu nói ra vì sao ngay từ đầu ông đã bỏ chạy. Ông cầu nguyện, mà nghe giống lời than phiền hơn. Lạy Đức Giê-hô-va, đó chẳng phải là điều tôi đã nói khi còn ở quê nhà sao? Vì thế mà tôi đã lật đật trốn qua Ta-rê-si. Vì tôi biết Ngài là Đức Chúa Trời nhân từ, hay thương xót, chậm giận và giàu ơn. Tôi biết thế nào Ngài cũng tha cho họ mà! Giô-na bực bội vì Đức Chúa Trời quá nhân từ, lại nhân từ với những người không đáng. Ông bực đến nỗi thưa rằng: Hỡi Đức Giê-hô-va, vậy bây giờ, xin Ngài hãy cất sự sống tôi đi, vì về phần tôi, chết còn hơn sống. Và Đức Chúa Trời đáp lại bằng một câu hỏi nhẹ nhàng. Ngươi giận như vậy có phải lẽ không? Giô-na chẳng trả lời.

Thay vào đó, ông hậm hực bỏ ra khỏi thành, sang phía đông, và dựng cho mình một cái chòi nhỏ. Ông ngồi dưới bóng chòi, chờ xem việc gì sẽ xảy đến cho Ni-ni-ve. Biết đâu Đức Chúa Trời vẫn sẽ hủy diệt thành ấy. Bấy giờ Đức Chúa Trời làm một việc tử tế. Ngài khiến một cây dây lá xum xuê mọc lên trên Giô-na, che bóng trên đầu ông, để ông bớt khổ sở. Và Giô-na, lần đầu tiên trong cả chương này, thấy vui. Kinh Thánh chép rằng ông rất vui vì cây dây ấy. Nhưng sáng sớm hôm sau, Đức Chúa Trời sai một con sâu đến. Nó cắn cây dây, và cây dây héo đi. Rồi khi mặt trời mọc, Đức Chúa Trời khiến một ngọn gió đông nóng cháy thổi từ sa mạc đến. Mặt trời đốt trên đầu Giô-na đến nỗi ông ngất đi, và một lần nữa ông cầu cho mình được chết. Về phần tôi, chết còn hơn sống, ông nói.

Và Đức Chúa Trời lại hỏi. Ngươi giận vì cây dây ấy có phải lẽ không? Giô-na gắt lại. Phải lắm. Tôi giận đến chết được. Bấy giờ Đức Chúa Trời phán những lời sau cùng của sách. Ngươi tiếc cây dây này. Ngươi không trồng nó, không tưới nó, cũng không làm cho nó lớn lên. Nó mọc lên trong một đêm và chết đi trong một đêm. Còn Ta, Ta lại không tiếc Ni-ni-ve, thành lớn này, trong đó có hơn mười hai vạn người không biết phân biệt tay phải và tay trái, lại có rất nhiều súc vật sao? Một trăm hai mươi ngàn người không biết phân biệt phải trái, cùng với tất cả súc vật của họ nữa. Nếu ngươi còn tiếc một cái cây, thì lẽ nào Ta lại không thương xót họ? Và sách khép lại ở đó, với câu hỏi của Đức Chúa Trời còn lơ lửng. Chúng ta không bao giờ được nghe câu trả lời của Giô-na. Có lẽ vì câu hỏi ấy cũng dành cho chúng ta.

Không ai biết chắc đó là cây gì. Chữ Hê-bơ-rơ là ki-ka-giôn, có thể chỉ cây thầu dầu, một loại cây mọc nhanh với những chiếc lá lớn cho bóng mát. Các dịch giả đã tranh luận về chữ này suốt nhiều thế kỷ. Khoảng năm bốn trăm, Âu-gu-tinh viết thư cho Giê-rôm, người đã dịch chữ ấy là cây thường xuân thay vì cây bầu quen thuộc. Âu-gu-tinh kể rằng ở một thị trấn tại Bắc Phi, chữ mới ấy đã gây náo động trong nhà thờ.

Bạn sẽ tìm thấy câu chuyện này trong sách Giô-na, chương bốn. Một nhà tiên tri giận dữ vì Đức Chúa Trời đã thương xót, và một Đức Chúa Trời kiên nhẫn hỏi ông vì sao. Vậy đây là câu hỏi để bạn mang theo. Có ai mà bạn thấy khó lòng mong Đức Chúa Trời đối xử tử tế với họ không? Đức Chúa Trời sẽ nói gì với bạn về người ấy?