Liwanag sa Gabi

Gabi sa disyerto. Walang buwan. Walang ilawan. Walang kalsada. Pero isang buong bansa ang naglalakbay, mga pamilya, mga kawan at maliliit na bata, at wala ni isa sa kanila ang naliligaw sa dilim. Dahil sa unahan nila, may isang haliging apoy na nagliliyab.

Kaaalis lang ng Israel sa Egipto. Pagkatapos ng gabi ng Paskua, pinayaon na rin sila sa wakas ni Faraon. Ngayon, daan-daang libong tao ang naglalakad palabas sa pagkaalipin, kasama ang kanilang mga hayop, ang kanilang masa ng tinapay na nasa mga masahan pa, at ang mga alahas na ginto at pilak na ibinigay sa kanila ng mga Egipcio nang umalis sila. Hindi pa sila kailanman naging malaya. Hindi pa sila kailanman naglakbay sa disyerto. Wala pang sinuman sa kanila ang nakagawa nito. Nakasandal sa tungkod ang mga lolo at lola. Nakasakay ang mga bata sa asno o sa balikat ng kanilang mga ama. Saan sila pupunta? Aling daan ang kanilang dadaanan? At sino ang mangunguna sa kanila sa walang lamang ilang, sa araw at sa gabi?

May maikling daan palabas. Ang daan sa baybayin ay papuntang hilagang-silangan sa tabi ng dagat, diretso sa lupain ng mga Filisteo at pagkatapos ay sa Canaan. Pero hindi sila pinadaan doon ng Diyos, kahit mas malapit iyon. Sinasabi ng Exodo kung bakit. Sabi ng Diyos, “Baka sakaling magbago ang isip ng bayan pagkakita nila ng digmaan, at bumalik sila sa Egipto.” Puno ng panganib ang maikling daan. Hindi pa handang humarap sa labanan ang mga bagong-laya na alipin. Kaya pinaikot sila ng Diyos sa mahabang daan, sa daan ng ilang papunta sa Dagat na Pula. Alam ng Diyos kung ano ang kaya nila, kahit hindi nila alam. Minsan, ang mas mahabang daan ang mas mabait.

May dinala si Moises na kakaiba sa paglalakbay: ang mga buto ni Jose. Daan-daang taon bago noon, pinangako ni Jose ang kanyang pamilya. “Tunay na dadalawin kayo ng Diyos, at iaahon ninyo ang aking mga buto mula rito.” Naniwala si Jose na balang araw ay iuuwi ng Diyos ang kanyang bayan. Ngayon, sa wakas, aalis na sila, at tinupad nila ang lumang pangakong iyon. Umalis ang bayan sa Succoth at humimpil sa Etham, sa gilid ng ilang. Sa gilid. Sa kabila nito ay buhangin, bato, at malawak at walang lamang langit.

At pagkatapos, ang himala. “At ang Panginoon ay nauuna sa kanila, sa araw ay sa isang haliging ulap, upang patnubayan sila sa daan, at sa gabi ay sa isang haliging apoy, upang tanglawan sila, upang makapaglakad sila sa araw at sa gabi.” Sa araw, isang malaking haliging ulap, nagtuturo ng daan at nagbibigay ng lilim mula sa nakapapasong araw. Sa gabi, ang haligi ring iyon ay nagliliwanag na parang apoy, tinatanglawan ang buong kampo. At may idinagdag pang isang linya ang Exodo: hindi nawala sa harap ng bayan ang haliging ulap sa araw at ang haliging apoy sa gabi. Ni minsan. Sa mabubuting araw at sa mga araw ng pagrereklamo, naroon ang Diyos sa harap nila. Makalipas ang mahabang panahon, tumayo si Jesus sa templo sa Jerusalem at nagsabi, Ako ang ilaw ng sanlibutan. Ang sumusunod sa akin ay hindi lalakad sa kadiliman.

Totoo ang maikling daang iniwasan ng Diyos. Inilalarawan ng mga talaan ng Egipto ang isang lansangang militar sa hilagang baybayin ng Sinai, na tinatawag ng mga Egipcio na Mga Daan ni Horus. Hinanayan ito ng mga Faraon ng mga kuta at mga himpilan ng tubig, binabantayan ng mga sundalo. Nahukay na ng mga arkeologo ang ilan sa mga kutang ito sa hilagang Sinai. Para sa isang pulutong ng mga tumatakas na alipin, ang daang iyon ay pagmamartsa mismo sa harap ng mga himpilan ng hukbo ng Egipto.

Liwanag sa gabi. Mababasa mo ito sa Exodo kabanata labintatlo, talata labimpito hanggang dalawampu't dalawa. Isang bayang hindi alam ang daan, pinangunahan sa bawat hakbang ng isang Diyos na nauuna sa kanila. Kaya heto ang isang tanong na madadala mo. Kapag mukhang madilim o mahaba ang daan sa harap mo, paano mo maaalala na nauuna sa iyo ang Diyos?