Si Jose, Isang Lalaking Matuwid

Isang karpinterong nakaupong mag-isa sa dilim, hindi makatulog. Dinurog ng balitang narinig niya ang kanyang puso. At sinisikap niyang malaman kung paano gagawin ang tama, at ang mabuti, nang sabay.

Isinalaysay ni Mateo ang kuwento ng Pasko mula sa panig ni Jose. Nakatira si Jose sa Nazaret, isang maliit na nayon sa kaburulan ng Galilea. Isa siyang manggagawa, isang bihasang manlilikha, at inapo ni Haring David, kahit walang anumang maharlika sa kanyang pamumuhay ngayon. Nakatipan siya sa isang dalagang nagngangalang Maria. Sa kanilang mundo, higit pa sa simpleng pagkakasundo ang pagtitipan. Isa itong pangakong may bisa, ginawa sa harap ng mga pamilya at mga saksi. Sa mata ng batas, itinuturing nang mag-asawa ang dalawa, kahit hindi pa sila nagsasama sa iisang bahay. Mangyayari iyon sa bandang huli, kapag iniuwi na ni Jose si Maria sa kanyang tahanan. Hanggang doon, naghihintay sila.

At pagkatapos, bago sila nagsama, nasumpungang nagdadalang-tao si Maria. Agad sinabi ni Mateo sa kanyang mga mambabasa na ang batang ito ay mula sa Espiritu Santo. Pero hindi pa iyon alam ni Jose. Ang tanging alam niya ay ang aakalain ng sinuman. Isipin mo kung ano ang naramdaman niya. Ang babaing pinagkatiwalaan niya. Ang kinabukasang pinlano niya. Ang bahay na marahil ay itinatayo niya para sa kanila. Biglang naging walang katiyakan ang lahat. Sa isang maliit na nayon, hindi matatagong matagal ang ganitong balita. Pag-uusapan ito. Maaaring may magmalupit pa.

Inilarawan ni Mateo si Jose sa isang mahalagang salita. Siya ay lalaking matuwid, isang taong makatarungan. Sineseryoso niya ang kautusan ng Diyos. Naniniwala siyang hindi basta maisasantabi ang isang pangakong tulad ng pagtitipan. Kaya, sa tingin niya, hindi niya maitutuloy ang kasal. Pero hindi malamig o malupit ang kabutihan ni Jose. Idinagdag ni Mateo na ayaw niyang ilantad si Maria sa kahihiyan sa harap ng madla. Ayaw niyang ipagparada siya sa harap ng buong nayon, o ipahiya sa harap ng matatanda. Gusto niya siyang ingatan, kahit nasasaktan ang sarili niyang puso.

Kaya nagpasya si Jose. Hihiwalayan niya si Maria nang lihim, ibig sabihin, tahimik niyang tatapusin ang pagtitipan. Isang maliit at pribadong paghihiwalay, walang pampublikong paratang at walang eskandalo. Iyon ang pinakamaamong daang nakita niya. Pinag-isipan itong mabuti ni Jose. Buo na ang kanyang pasya. At doon mismo, sa gitna ng kanyang maingat at masakit na pagpaplano, huminto sandali si Mateo sa kuwento. Sapagkat may sasabihin ang Diyos kay Jose na babago sa lahat.

Iyan ang dahilan kung bakit salitang diborsiyo, o paghihiwalay, ang ginamit ni Mateo para sa pagtatapos ng isang pagtitipan. Sa kaugaliang Judio noong panahong iyon, isang bigkis na may bisa sa batas ang pagtitipan, kaya kailangan ng isang pormal na kasulatan upang tapusin ito, gaya ng inilalarawan ng kautusan ni Moises sa Deuteronomio para sa pagtatapos ng isang pag-aasawa. Maaari itong gawin ng isang lalaki nang hayagan, may kasamang paratang, o nang tahimik. Pinili ni Jose ang tahimik na paraan, upang mailigtas si Maria sa kahihiyan hangga't kaya niya.

Matatagpuan mo ang suliranin ni Jose sa Mateo kabanata isa, talata labingwalo at labinsiyam. Bago pa siya makarinig mula sa isang anghel, naipakita na sa atin ni Jose kung anong uri siya ng tao. Tapat sa Diyos, at maawain kay Maria. Kaya heto ang isang tanong na madadala mo. Kapag may nakasakit o nakabigo sa iyo, paano mo magagawa ang tama nang hindi nawawala ang iyong kabaitan?