Hapo Mwanzo

Kabla ya asubuhi ya kwanza. Kabla ya ardhi ya kusimama juu yake, au anga la kutazama juu. Kabla ya mtu yeyote wa kusimulia hadithi. Mungu alikuwepo. Na hivi ndivyo Biblia inavyoanza.

Kurasa za kwanza za Biblia zilithaminiwa sana na watu walioishi karibu na ardhi. Wakulima na wachungaji. Watu walioliona jua likichomoza juu ya milima ya Kanaani na kuzama katika Bahari Kuu. Walijua giza halisi ni nini. Walijua mafuriko. Walijua jinsi mavuno yanavyoweza kupotea kwa urahisi. Na kila upande, mataifa yaliyowazunguka yalisimulia hadithi zao wenyewe kuhusu jinsi ulimwengu ulivyoanza. Hadithi za miungu inayopigana vita. Hadithi za machafuko na hofu. Kitabu cha Mwanzo kinasimulia hadithi tofauti. Sikiliza.

Hapo mwanzo, Mungu aliziumba mbingu na nchi. Nchi ilikuwa ukiwa, tena utupu. Giza lilifunika uso wa vilindi vya maji. Na Roho wa Mungu alikuwa akitulia juu ya uso wa maji. Kisha Mungu akanena. “Iwe nuru.” Ikawa nuru. Hakuna mapambano. Hakuna vita. Neno moja tu, na nuru ikamiminika gizani. Mungu akaiona nuru kuwa ni njema. Akatenga nuru na giza. Nuru akaiita mchana, na giza akaliita usiku. Ikawa jioni, ikawa asubuhi. Siku ya kwanza. Siku ya pili, Mungu akafanya anga kubwa, kuba la mbingu, akayatenga maji yaliyo juu na maji yaliyo chini. Jioni. Asubuhi. Siku ya pili.

Siku ya tatu, Mungu akayakusanya maji ya bahari mahali pake, na nchi kavu ikaonekana. Kisha ardhi ikaanza kuchipua. Majani. Mimea inayozaa mbegu. Miti iliyolemewa na matunda, kila mmoja ukibeba mbegu za mti utakaofuata. Siku ya nne, Mungu akaweka mianga angani. Mwanga mkubwa utawale mchana. Mwanga mdogo utawale usiku. Na nyota pia. Zingeonyesha majira, siku na miaka. Siku ya tano, maji yakaanza kujaa viumbe. Samaki wakimetameta kama fedha kwenye maji ya kina kifupi. Viumbe wakubwa wakitembea vilindini. Na ndege wakapaa juu katika anga wazi. Mungu akawabariki. “Zaeni,” akasema. “Mkaijaze bahari. Ndege na waongezeke duniani.”

Siku ya sita, nchi ikajaa uhai. Ng’ombe na wanyama wa porini. Vitu vitambaavyo majanini. Kisha Mungu akafanya jambo jipya. “Na tumfanye mtu kwa mfano wetu,” akasema, “kwa sura yetu.” Basi Mungu akamwumba mtu kwa mfano wake mwenyewe. Mwanamume na mwanamke aliwaumba. Akawabariki, akawapa wito: waijaze nchi na kuitunza, watawale samaki, na ndege, na kila kiumbe hai. Akawapa mbegu na matunda kuwa chakula chao, na kila mmea wa kijani kuwa chakula cha wanyama. Kisha Mungu akatazama kila kitu alichokifanya. Safari hii, si chema tu. Ni chema sana. Jioni. Asubuhi. Siku ya sita.

Kisha, siku ya saba, Mungu akapumzika. Si kwa sababu alikuwa amechoka. Ni kwa sababu kazi ilikuwa imekamilika. Mbingu na nchi zilikuwa zimekamilika, pamoja na jeshi lake lote kubwa. Basi Mungu akaibariki siku ya saba, akaitakasa. Siku iliyotengwa. Siku ya kusimama, na kufurahia yale yaliyofanywa. Ulimwengu wote, wenye mpangilio, uliojaa, na mwema. Na katikati yake kabisa, wanadamu walioumbwa ili wamwakisi Yule aliyeumba vyote.

Hili ni jambo linalofaa kujua. Mataifa mengine ya Mashariki ya Karibu ya kale pia yalikuwa na hadithi za uumbaji. Inayojulikana zaidi ni shairi la Babeli liitwalo Enuma Elish. Ndani yake, mungu Marduk anashinda vita vikali dhidi ya mungu wa kike wa bahari, Tiamat, anaupasua mwili wake vipande viwili, na kujenga anga na nchi kutokana nao. Wanadamu wanaumbwa ili wafanye kazi ngumu ambayo miungu haitaki tena kuifanya. Mwanzo inasikika tofauti kabisa. Hakuna vita. Jua na mwezi hata havitajwi kwa majina; ni mianga tu, iliyowekwa pale Mungu anapotaka. Na wanadamu si watumwa. Wanabeba mfano wa Mungu mwenyewe, nao wamebarikiwa. Wasomi kama John Walton wameonyesha jinsi tofauti hizi zingeonekana wazi kabisa kwa watu wa kwanza walioisikia Mwanzo.

Hadithi hii inatoka katika Mwanzo, sura ya kwanza, hadi sura ya pili, mstari wa tatu. Ulimwengu haukuanza katika machafuko na hofu. Ulianza kwa sauti, na neno, na Mungu aliyeuita kuwa mwema. Basi hili hapa ni jambo la kutafakari wiki hii. Kama uliumbwa kwa mfano wa Mungu, hilo linaweza kumaanisha nini kuhusu jinsi unavyowatendea watu wanaokuzunguka, na ulimwengu unaoishi ndani yake?