Tháp Ba-bên

Từng viên gạch một, một ngọn tháp vươn lên bầu trời, phía trên một đồng bằng phẳng lặng. Hàng ngàn bàn tay đang cùng xây nó. Ai cũng nói cùng một thứ tiếng, và ai cũng muốn cùng một điều. Chúng ta hãy làm cho rạng danh mình.

Sau trận nước lụt lớn, gia đình Nô-ê sinh sôi thành nhiều gia tộc, và Đức Chúa Trời đã bảo họ hãy làm cho đầy dẫy mặt đất. Sáng Thế Ký cho biết vào thời ấy, cả thiên hạ đều nói một thứ tiếng và dùng cùng một lối nói. Khi đi đường, người ta gặp một đồng bằng rộng trong xứ Si-nê-a, và ở lại đó. Si-nê-a là tên xưa của vùng đất nằm giữa hai con sông lớn, sông Tigris và sông Euphrates, nay thuộc nước I-rắc. Đó là một vùng đất bằng phẳng, màu mỡ, đâu đâu cũng có bùn phù sa, mà hầu như chẳng có đá.

Người ta nảy ra một ý. Nào, chúng ta hãy làm gạch và nung cho thật cứng. Họ dùng gạch thay cho đá, và dùng chai thay cho hồ. Rồi họ nảy ra một ý lớn hơn. Nào, chúng ta hãy xây cho mình một cái thành, với một cái tháp cao đến tận trời, để làm cho rạng danh, kẻo chúng ta bị tản lạc khắp mặt đất. Thế là công việc bắt đầu. Lò gạch đỏ rực ngày đêm. Thợ thuyền gọi nhau ơi ới khắp giàn giáo. Tường thành cứ cao dần. Ai cũng hiểu ai, và dường như chẳng gì có thể ngăn cản được họ.

Nhưng hãy nghe Sáng Thế Ký kể chuyện tiếp theo, gần như với một nụ cười. Đức Giê-hô-va ngự xuống để xem cái thành và cái tháp mà con cái loài người đang xây. Họ cố xây cho cao tận trời, vậy mà Đức Chúa Trời phải ngự xuống mới nhìn thấy được. Rồi Đức Giê-hô-va phán rằng nếu họ là một dân, cùng nói một thứ tiếng, mà đã khởi làm việc này, thì từ nay chẳng có điều gì họ định làm mà không làm được. Ngài phán: Chúng ta hãy xuống, làm lộn xộn tiếng nói của họ, để họ không còn hiểu tiếng nói của nhau nữa.

Hãy tưởng tượng công trường vào sáng hôm sau. Một người thợ gọi lấy thêm gạch, và người đứng bên cạnh cứ ngây người nhìn. Có ai đó hét lên cảnh báo, mà chẳng ai hiểu. Kế hoạch không thể chia sẻ. Lời chỉ dẫn không thể làm theo. Tiếng người ồn ào bằng cả chục thứ tiếng khác nhau. Công việc khựng lại rồi dừng hẳn. Và chính điều mà những người thợ xây sợ hãi đã xảy ra. Đức Giê-hô-va làm cho họ tản ra từ nơi đó khắp mặt đất, và họ thôi xây cái thành.

Sáng Thế Ký cho biết vì thế mà thành ấy được gọi là Ba-bên, vì tại đó Đức Giê-hô-va làm lộn xộn tiếng nói của cả thiên hạ. Trong tiếng Hê-bơ-rơ, Ba-bên nghe giống ba-lan, là chữ có nghĩa là làm lộn xộn. Người ta muốn tạo cho mình một danh tiếng lớn. Thay vào đó, thành của họ lại nổi tiếng vì sự hỗn loạn. Và đây là một điều đáng để ý. Chỉ một chương sau, Đức Chúa Trời phán với một người tên là Áp-ram và hứa với ông. Ngài sẽ làm cho danh ông nên lớn, và mọi gia tộc trên đất sẽ nhờ ông mà được phước. Cái danh mà những người thợ xây cố giành lấy cho mình, thì Đức Chúa Trời lại chọn ban cho như một món quà.

Các chi tiết xây dựng trong câu chuyện này rất khớp với vùng Mê-sô-bô-ta-mi thời cổ. Đồng bằng giữa hai con sông có rất ít đá tốt để xây cất, nên người ta làm gạch bằng bùn. Với những công trình quan trọng, họ nung gạch cho cứng trong lò, rồi gắn lại bằng nhựa chai, một thứ hắc ín tự nhiên rỉ ra từ lòng đất ở vùng ấy. Các thành ở đó xây những ngọn tháp đền thờ khổng lồ có nhiều bậc, gọi là ziggurat. Phế tích của một ziggurat lớn vẫn còn đứng ở U-rơ, miền nam I-rắc, do nhà khảo cổ Leonard Woolley khai quật vào những năm hai mươi và ba mươi của thế kỷ trước. Và Ba-bên cũng chính là cái tên Hê-bơ-rơ mà Kinh Thánh dùng để gọi Ba-by-lôn.

Tháp Ba-bên. Bạn sẽ tìm thấy câu chuyện này trong Sáng Thế Ký, chương mười một, câu một đến câu chín. Những người thợ xây muốn vươn tới trời và làm cho rạng danh mình, vậy mà Đức Chúa Trời phải ngự xuống mới thấy được ngọn tháp của họ. Vậy đây là điều để bạn suy ngẫm. Bạn đang xây cuộc đời mình để được người ta nhớ đến vì điều gì, và ai sẽ nhận vinh hiển?